Trong hoạt động tổ chức thi cử ở Trung Việt giai đoạn 1952-1953, vấn đề bảo đảm trật tự tại các trường thi Tiểu học đã được Nha Học chánh và Văn hoá Trung Việt quan tâm thông qua nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành. Những tài liệu hiện lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV cho thấy, bên cạnh hoạt động dạy và học, việc duy trì trật tự tại các trường thi cũng là vấn đề được đặt ra khá cấp thiết trong bối cảnh xã hội nhiều biến động ở Trung Việt đầu thập niên 1950. Qua Hồ sơ 3171 thuộc phông Tòa Đại biểu Chánh phủ tại Trung nguyên Trung phần, hiện bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV, có thể thấy rõ những khó khăn trong công tác tổ chức các kỳ thi Tiểu học năm 1953, cũng như các biện pháp hành chính được triển khai để chấn chỉnh tình hình.
1. Những “vấn nạn” nơi trường thi: Khi kỷ cương bị xem nhẹ
Theo Công văn số 262 HC/M ngày 5/5/1953 của Giám đốc Nha Học chánh và Văn hóa Trung Việt, tình trạng mất trật tự tại các trường thi Tiểu học trong giai đoạn này đã diễn ra khá phổ biến, làm ảnh hưởng đến tính nghiêm túc của kỳ thi, đồng thời có thể kéo theo những hệ lụy về mặt chính trị. Tài liệu đã chỉ ra 4 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên gồm:
– Sự thiếu trách nhiệm của nhân viên cảnh sát: Một số nhân viên được cắt cử giữ trật tự nhưng không làm tròn bổn phận, thậm chí còn tiếp tay cho các hành vi gian lận do thiếu ý thức về phận sự.
– Áp lực từ đám đông bên ngoài: Do lực lượng canh gác quá mỏng, người ngoài có thể tiếp cận sát phòng thi để nghe đọc bài chính tả, rồi đứng từ xa đánh vần to hoặc nhắc dấu (hỏi, ngã) cho thí sinh. Thậm chí, có người còn làm sẵn bài “Luận” hay “Toán pháp” trên giấy nháp rồi ném thẳng vào phòng thi.
– Sự lạm quyền của nhân viên công an: Tài liệu ghi nhận tình trạng nhân viên công an tự ý đột nhập phòng thi dưới danh nghĩa “thừa hành công vụ” nhưng thực chất là để ngầm giúp đỡ người thân hoặc bạn bè đang dự thi.
– Thái độ ngang tàng của thí sinh là quân nhân, cảnh binh: Đáng quan ngại nhất là một số thí sinh lớn tuổi, thuộc các hạng công an, cảnh binh, thường có thái độ hống hách với giám khảo. Họ mang cả súng lục vào phòng thi, đặt súng lên bàn để uy hiếp tinh thần giám khảo khi bị nhắc nhở hoặc khi yêu cầu làm việc trái phép.
Tài liệu cũng ghi nhận lại cảnh tượng tại các trường thi đôi khi “ồn ào không khác một cuộc chợ phiên sắp khai mạc”, gây nên một sự hỗn loạn vô cùng náo nhiệt.
Công văn số 262 HC/M ngày 05/5/1953 của Giám đốc Nha Học chánh và Văn hóa Trung Việt về việc giữ gìn trật tự của trường thi Tiểu học
Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV
2. Những biện pháp chấn chỉnh từ Giám đốc Nha Học chánh và Văn hóa Trung Việt
Trước tình hình đó, Giám đốc Nha Học chánh và Văn hóa Trung Việt đã đề xuất một loạt biện pháp để lập lại trật tự cho kỳ thi năm 1953:
– Tăng cường và siết chặt lực lượng canh gác: Yêu cầu các Tỉnh trưởng, Thị trưởng ra lệnh cho các Ty trực thuộc chú trọng việc canh gác. Nhân viên bảo vệ phải đủ đông để tạo thành vòng rào ngăn chặn công chúng tiếp cận phòng thi. Tất cả phải đặt dưới quyền chỉ huy của một đội viên có cấp sự vụ để báo cáo trực tiếp với Chánh chủ khảo.
– Kiểm soát chặt chẽ đối với vũ khí và quyền hạn: Tuyệt đối cấm thí sinh mang súng lục vào phòng thi. Nhân viên công vụ không có nhiệm vụ cụ thể không được phép vào khu vực thi trong ngày thi viết, trừ trường hợp khẩn cấp và phải có lệnh điều động rõ ràng trình cho Chánh chủ khảo.
Tại tỉnh Thừa Thiên (nơi có 10 trường thi), Nha Học chánh và Văn hóa Trung Việt đề nghị huy động thêm lực lượng nghĩa dũng để hỗ trợ cảnh sát, đồng thời nhấn mạnh việc trang bị vũ khí cho lực lượng này để tăng uy tín và đối phó với các phần tử có âm mưu phá rối trường thi.
3. Những biện pháp giữ trật tự ở các trường thi Tiểu học
Sau khi nhận được công văn đề nghị của Giám đốc Nha Học chánh và Văn hóa Trung Việt, ngày 18/5/1953, Phủ Thủ hiến Trung Việt đã ban hành Văn bản số 959/VP/HC/M gửi các Thị trưởng và Tỉnh trưởng để ấn định các biện pháp giữ trật tự ở các trường thi Tiểu học cụ thể:
– Chỉ tiêu nhân lực: Các đơn vị Cảnh binh, Cảnh vệ hoặc Bảo chính phải cử đủ số lượng người giữ trật tự theo yêu cầu của các Ty Tiểu học.
– Hệ thống chỉ huy: Các đội viên giữ trật tự phải chịu sự điều phối của một cấp chỉ huy. Cấp chỉ huy này phải mang súng lục và chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chánh chủ khảo.
– Phạm vi bảo vệ nghiêm ngặt: Lực lượng bảo vệ phải đứng cách xa phòng thi một khoảng cách nhất định (theo sự chỉ định của Chánh chủ khảo) để tạo khoảng trống, tuyệt đối ngăn chặn sự liên lạc giữa người ngoài và thí sinh.
– Kiểm soát lối ra vào: Cảnh binh, Cảnh vệ hoặc Bảo chính không được phép vào hẳn trong phòng thi. Nếu cần liên lạc, chỉ được thực hiện thông qua cấp chỉ huy và Chánh chủ khảo.
Văn bản nhấn mạnh các biện pháp này phải được thi hành “triệt để” nhằm đề phòng sự phá rối và ngăn chặn các hành vi lợi dụng chức vụ của nhân viên công lực để tiếp tay cho việc gian lận trong thi cử.
Văn bản số 959/VP/HC/M ngày 18/5/1953 của Phủ Thủ hiến Trung Việt về việc ấn định biện pháp giữ trật tự ở các trường thi
Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV
Những tài liệu trong Hồ sơ 3171 thuộc Phông Tòa Đại biểu Chánh phủ tại Trung Nguyên Trung phần phản ánh một phần thực trạng tổ chức thi cử và công tác quản lý giáo dục tại Trung Việt năm 1953. Các tài liệu này không chỉ cung cấp thông tin về hoạt động giáo dục thời kỳ đó mà còn góp phần giúp nghiên cứu rõ hơn về cơ chế quản lý hành chính, lực lượng công quyền và đời sống xã hội ở Trung Việt giữa thế kỷ XX. Đây cũng là nguồn tư liệu có giá trị phục vụ nghiên cứu lịch sử giáo dục, lịch sử hành chính và công tác lưu trữ.
Tài liệu tham khảo:
Hồ sơ 3171 – Phông Tòa Đại biểu Chánh phủ tại Trung nguyên Trung phần, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV.
Chiêu Đan